Thiết lập mục tiêu kinh doanh là bước mở đầu quen thuộc mỗi khi doanh nghiệp bước vào chu kỳ kế hoạch mới. Các chỉ tiêu về doanh thu, lợi nhuận, tăng trưởng hay dòng tiền nhanh chóng được đưa ra như một phần “bắt buộc” của quá trình lập kế hoạch năm. Nhưng trên thực tế, không ít mục tiêu được xây dựng theo quán tính, thiếu căn cứ dữ liệu và sớm mất vai trò định hướng ngay trong quá trình triển khai.
Đặt ra câu hỏi đúng lúc này là: làm thế nào để thiết lập mục tiêu kinh doanh vừa có tính chiến lược, vừa đủ thực tế để triển khai? Và doanh nghiệp nên lựa chọn phương pháp nào để mục tiêu không nằm trên giấy, mà thực sự dẫn dắt hoạt động kinh doanh trong suốt năm vận hành?
Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp bước vào quá trình thiết lập mục tiêu kinh doanh với một tâm thế dè dặt, thậm chí mang màu sắc phòng thủ. Nỗi lo thất bại, áp lực thị trường và các thống kê về tỷ lệ doanh nghiệp “chết yểu” khiến mục tiêu ngay từ đầu đã bị thu hẹp trong phạm vi an toàn. Thay vì đặt câu hỏi doanh nghiệp cần bứt phá ở đâu, không ít kế hoạch chỉ xoay quanh việc “tránh rủi ro” và duy trì trạng thái hiện tại.
Cách tiếp cận này dẫn đến một thực trạng phổ biến: mục tiêu kinh doanh được xây dựng thiên về cảm tính hoặc tâm lý sợ sai, thiếu nền tảng dữ liệu và tầm nhìn dài hạn. Doanh nghiệp đặt ra các chỉ tiêu nhưng không gắn với năng lực vận hành thực tế, không đánh giá đầy đủ quy trình sản xuất – cung ứng – bán hàng, khiến mục tiêu trở nên rời rạc và khó triển khai đồng bộ.
Một vấn đề khác thường gặp là mục tiêu bị giản lược thành các con số. Doanh thu, sản lượng, lượt tiếp cận hay tỷ lệ tăng trưởng được ưu tiên, trong khi các yếu tố nền tảng như hiệu suất quy trình, khả năng sử dụng nguồn lực hay tính ổn định của hệ thống vận hành lại bị xem nhẹ. Hệ quả là doanh nghiệp có thể đạt mục tiêu ngắn hạn, nhưng phải đánh đổi bằng sự kém hiệu quả, chi phí gia tăng và rủi ro dài hạn.
Ở nhiều doanh nghiệp, việc thiết lập mục tiêu kinh doanh còn thiếu sự phân tầng rõ ràng. Mục tiêu chiến lược, mục tiêu vận hành và mục tiêu của từng bộ phận không được liên kết chặt chẽ. Điều này khiến các phòng ban theo đuổi những ưu tiên khác nhau, báo cáo thiếu nhất quán và lãnh đạo khó đánh giá đúng hiệu quả tổng thể của doanh nghiệp.
Nhìn từ thực tế, vấn đề không nằm ở việc doanh nghiệp có thiết lập mục tiêu kinh doanh hay không, mà nằm ở cách đặt mục tiêu. Khi mục tiêu không xuất phát từ dữ liệu, không phản ánh đúng năng lực nội tại và không gắn với cơ chế đo lường – điều chỉnh, chúng khó có thể đóng vai trò là công cụ dẫn dắt tăng trưởng. Ngược lại, mục tiêu khi đó trở thành gánh nặng quản trị và làm suy giảm hiệu quả điều hành.
Để thiết lập mục tiêu kinh doanh hiệu quả, doanh nghiệp cần dựa trên các yếu tố nền tảng phản ánh trực tiếp sức khỏe hoạt động, bao gồm:
Sales (Doanh số):: Thể hiện khả năng bán hàng và mức độ chấp nhận của thị trường đối với sản phẩm, dịch vụ. Mục tiêu doanh số cần gắn với năng lực bán hàng thực tế, kênh phân phối và khả năng đáp ứng của hệ thống vận hành.
Market Share (Thị phần): Phản ánh vị thế cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường. Mục tiêu thị phần không chỉ phụ thuộc vào tăng trưởng nội tại, mà còn chịu tác động từ chiến lược giá, sản phẩm và động thái của đối thủ.
Growth (Tăng trưởng): Cho thấy tốc độ mở rộng quy mô kinh doanh theo thời gian. Mục tiêu tăng trưởng cần được đặt trong mối tương quan với nguồn lực tài chính, nhân sự và khả năng mở rộng hệ thống.
Profit (Lợi nhuận): Là chỉ số phản ánh chất lượng của tăng trưởng. Việc thiết lập mục tiêu lợi nhuận giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí, hiệu quả sử dụng nguồn lực và tránh tăng trưởng bằng mọi giá.
Các yếu tố trên luôn biến động theo thị trường, vì vậy thiết lập mục tiêu kinh doanh không thể cố định. Trong quá trình vận hành, doanh nghiệp cần:
Hiệu quả của việc điều chỉnh mục tiêu phụ thuộc lớn vào tính linh hoạt của đội ngũ thiết lập mục tiêu kinh doanh. Những người này cần am hiểu nội bộ doanh nghiệp, đồng thời nắm bắt đúng bối cảnh thị trường để xây dựng chiến lược khả thi.
Cuối cùng, mô hình kinh doanh là nền tảng xuyên suốt khi thiết lập mục tiêu kinh doanh. Mô hình rõ ràng giúp doanh nghiệp xác định cách tạo ra lợi nhuận, định hướng hoạt động bán hàng – marketing và phân bổ nguồn lực hợp lý, từ đó đảm bảo mục tiêu đặt ra không chỉ đạt được mà còn bền vững.
Thiết lập mục tiêu kinh doanh hiệu quả không nằm ở số lượng chỉ tiêu, mà ở mức độ liên kết giữa mục tiêu kinh doanh và cách doanh nghiệp phát triển năng lực thực thi. Trên thực tế, việc thiết lập mục tiêu kinh doanh có thể triển khai theo một quy trình đơn giản, nhưng nếu làm đúng sẽ tạo ra tác động rõ rệt đến hiệu quả vận hành.
Quy trình này có thể áp dụng ở cả cấp cá nhân và tập thể. Khi thiết lập mục tiêu kinh doanh gắn trực tiếp với công việc hằng ngày của từng bộ phận, mục tiêu không còn mang tính hình thức mà trở thành căn cứ để phối hợp, đánh giá và ra quyết định.
Trong quá trình thiết lập mục tiêu kinh doanh, bước đầu tiên là cô đọng các ưu tiên cốt lõi thành những tuyên bố ngắn gọn, dễ hiểu và có thể theo dõi. Doanh nghiệp nên xác định:
3–5 mục tiêu kinh doanh trọng tâm: Đây là những kết quả hữu hình mà doanh nghiệp cần đạt được, chẳng hạn như:
Ở bước này, mục tiêu không cần trình bày theo chuẩn OKR đầy đủ, mà chỉ cần phiên bản rút gọn, đủ rõ để định hướng hành động.
3–5 mục tiêu phát triển đi kèm: Đây là các năng lực hoặc hành vi cần cải thiện để hỗ trợ trực tiếp cho mục tiêu kinh doanh, như năng lực phối hợp, ra quyết định, quản lý thời gian hay mở rộng quan hệ chuyên môn. Những mục tiêu này có thể chưa đo lường ngay bằng số, nhưng đóng vai trò nền tảng cho việc thực thi.
Để hoàn tất bước này trong quá trình thiết lập mục tiêu kinh doanh, doanh nghiệp có thể lập một ma trận đơn giản:
Mỗi giao điểm thể hiện mối liên hệ giữa kết quả cần đạt và năng lực cần xây dựng. Đây là cơ sở để chuyển mục tiêu từ “định hướng” sang “hành động” ở các bước tiếp theo.
Sau khi đã xác định ma trận mục tiêu, bước tiếp theo trong thiết lập mục tiêu kinh doanh là tìm ra cách để các mục tiêu phát triển trực tiếp hỗ trợ việc đạt mục tiêu kinh doanh, thay vì tồn tại song song hoặc xung đột. Với mỗi giao điểm trong ma trận, doanh nghiệp cần đặt câu hỏi:
Thay vì tiếp cận mục tiêu kinh doanh theo thói quen cũ, bước này buộc người thực thi chủ động thay đổi cách hành động: lắng nghe nhiều hơn, phối hợp tốt hơn, quản lý thời gian hiệu quả hơn hoặc ra quyết định minh bạch hơn – ngay trong chính các dự án kinh doanh trọng điểm.
Tinh thần cốt lõi của bước này là tư duy “và” thay vì “hoặc”. Thiết lập mục tiêu kinh doanh hiệu quả không xem mục tiêu phát triển là gánh nặng, mà là đòn bẩy giúp nâng cao chất lượng thực thi. Khi được thiết kế đúng, một hành động có thể đồng thời thúc đẩy cả kết quả kinh doanh lẫn năng lực đội ngũ.
Đây cũng là lý do bước này thường mang lại nhiều giá trị nhất trong toàn bộ quá trình thiết lập mục tiêu kinh doanh, bởi nó biến mục tiêu từ kế hoạch trên giấy thành thay đổi thực sự trong cách doanh nghiệp vận hành.
Sau khi liên kết mục tiêu kinh doanh với mục tiêu phát triển, doanh nghiệp thường đứng trước quá nhiều phương án triển khai. Lúc này, thiết lập mục tiêu kinh doanh hiệu quả không nằm ở việc làm nhiều, mà ở việc chọn đúng những hành động tạo ra giá trị cao nhất.
Thay vì dàn trải nguồn lực, doanh nghiệp cần ưu tiên một số hành động trọng tâm có khả năng tác động trực tiếp đến kết quả kinh doanh. Khi lựa chọn, nên tập trung vào các hành động đáp ứng những tiêu chí sau:
Dễ triển khai trong vận hành hiện tại: Không làm gián đoạn hệ thống, có thể đưa vào công việc hằng ngày để tạo hiệu quả sớm.
Cụ thể và đo lường được: Hành động càng rõ ràng, doanh nghiệp càng dễ kiểm soát tiến độ và đánh giá tác động.
Tạo động lực cho đội ngũ: Những hành động giúp cải thiện cách phối hợp, ra quyết định hoặc hiệu suất sẽ duy trì được cam kết thực thi mục tiêu kinh doanh.
Tối ưu giá trị doanh nghiệp: Ưu tiên các hành động có thể đồng thời cải thiện kết quả kinh doanh, năng lực vận hành và khả năng cạnh tranh, thay vì chỉ giải quyết một vấn đề đơn lẻ.
Để thiết lập mục tiêu kinh doanh thực sự đi vào cuộc sống, các hành động này cần được gắn chặt với hệ thống quản trị hiện hữu như kế hoạch công việc, lịch điều hành, quy trình họp hoặc cơ chế theo dõi KPI. Khi mục tiêu được chuyển hóa thành hành động cụ thể trong vận hành hằng ngày, giá trị tạo ra cho doanh nghiệp sẽ rõ ràng và bền vững hơn.
Trong nhiều doanh nghiệp, thiết lập mục tiêu kinh doanh thường bị hiểu đơn giản là “đặt chỉ tiêu doanh thu”. Cách làm này khiến mục tiêu trở nên phiến diện, dễ đạt trong ngắn hạn nhưng khó tạo ra giá trị bền vững. Trên thực tế, mục tiêu kinh doanh hiệu quả cần bao phủ 6 mảng then chốt, gắn chặt với cách doanh nghiệp vận hành và ra quyết định mỗi ngày.
1. Mục tiêu tài chính: Mục tiêu tài chính không nên dừng ở doanh thu hay lợi nhuận, mà phải trả lời được câu hỏi: doanh nghiệp đang ưu tiên tăng trưởng, ổn định hay tối ưu dòng tiền? Nhiều doanh nghiệp tăng doanh thu nhưng thiếu dòng tiền, hoặc có lợi nhuận kế toán nhưng không đủ vốn để mở rộng. Vì vậy, khi thiết lập mục tiêu tài chính, cần xác định rõ trọng tâm để tránh lệch pha giữa báo cáo và thực tế vận hành.
2. Mục tiêu tăng trưởng: Tăng trưởng chỉ thực sự có ý nghĩa khi doanh nghiệp biết mình đang mở rộng theo chiều nào: sản phẩm, thị trường, khách hàng hay năng lực lõi. Thiết lập mục tiêu tăng trưởng giúp doanh nghiệp tránh tình trạng “cái gì cũng làm”, dẫn đến dàn trải nguồn lực và suy giảm hiệu quả.
3. Mục tiêu nhân sự: Trong thực tế, nhiều mục tiêu kinh doanh thất bại không phải vì thị trường, mà vì đội ngũ không đủ năng lực hoặc không đủ động lực để thực thi. Mục tiêu nhân sự cần gắn trực tiếp với yêu cầu của chiến lược kinh doanh: cần nâng cấp kỹ năng nào, giữ ai, phát triển ai và tổ chức đội ngũ ra sao để đáp ứng mục tiêu tăng trưởng.
4. Mục tiêu quy trình: Quy trình là yếu tố ít được chú ý khi thiết lập mục tiêu kinh doanh, nhưng lại ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí, tốc độ và chất lượng. Việc đặt mục tiêu cải thiện quy trình giúp doanh nghiệp giảm phụ thuộc vào cá nhân, tăng khả năng mở rộng và tạo nền tảng cho tự động hóa hoặc chuyển đổi số.
5. Mục tiêu xã hội và bền vững: Các mục tiêu về môi trường, trách nhiệm xã hội hay quản trị không còn là “phần phụ”. Trong nhiều ngành, đây là điều kiện để tiếp cận khách hàng lớn, nhà đầu tư hoặc thị trường quốc tế. Thiết lập mục tiêu ở mảng này giúp doanh nghiệp giảm rủi ro, nâng cao uy tín và tăng giá trị thương hiệu trong dài hạn.
6. Mục tiêu theo thời gian: Một mục tiêu không có mốc thời gian rõ ràng thường sẽ bị trì hoãn hoặc quên lãng. Việc phân tách mục tiêu ngắn hạn và dài hạn giúp doanh nghiệp vừa kiểm soát tiến độ hiện tại, vừa giữ được định hướng chiến lược. Quan trọng hơn, nó tạo cơ sở để đánh giá, điều chỉnh và ra quyết định kịp thời.
Xem thêm:
Trong thiết lập mục tiêu kinh doanh, sai lầm phổ biến của nhiều doanh nghiệp không phải là “đặt mục tiêu sai”, mà là dùng sai loại mục tiêu cho sai thời điểm. Mục tiêu dài hạn và ngắn hạn không thay thế nhau, mà bổ trợ cho nhau trong cùng một hệ thống điều hành.
Mục tiêu dài hạn được sử dụng khi doanh nghiệp cần xác lập hướng đi chiến lược, trả lời cho câu hỏi: Doanh nghiệp muốn trở thành ai trong vài năm tới? Trong thực tiễn quản trị, mục tiêu dài hạn nên được dùng khi:
Mục tiêu dài hạn giúp thiết lập mục tiêu kinh doanh ở cấp chiến lược: không nói chi tiết làm thế nào, mà làm rõ đi đâu và đi vì điều gì. Khi có mục tiêu dài hạn rõ ràng, doanh nghiệp sẽ ra quyết định tự tin hơn, ít bị cuốn theo các cơ hội ngắn hạn nhưng lệch hướng.
Sau khi đã thiết lập mục tiêu dài hạn, mục tiêu ngắn hạn đóng vai trò chuyển chiến lược thành hành động cụ thể. Trong thực tế vận hành, mục tiêu ngắn hạn nên được sử dụng khi:
Một mục tiêu ngắn hạn hiệu quả trong thiết lập mục tiêu kinh doanh thường có các đặc điểm:
>> Khuyến nghị cho doanh nghiệp:
Doanh nghiệp càng lớn, càng phức tạp, thì việc phân biệt rõ vai trò của từng loại mục tiêu càng trở nên sống còn.
| Mô hình thiết lập mục tiêu kinh doanh | Bản chất & cách dùng | Nên dùng cho thiết lập mục tiêu kinh doanh |
|---|---|---|
| SMART | – Framework phổ biến nhất khi chuyển mục tiêu thành kế hoạch hành động cụ thể – Giúp làm rõ: mục tiêu là gì – đo bằng gì – bao lâu thì xong – Rất phù hợp để giao việc, theo dõi tiến độ và đánh giá kết quả | Ngắn hạn (tháng, quý) Trung hạn (6–12 tháng) |
| MBO (Management by Objectives) | – Thiết lập mục tiêu kinh doanh từ cấp công ty → phòng ban → cá nhân – Gắn chặt mục tiêu với đánh giá hiệu suất và trách nhiệm cá nhân – Hữu ích khi doanh nghiệp muốn đồng bộ hành động toàn tổ chức | Ngắn hạn Trung hạn |
| OKR | – Kết hợp giữa định hướng chiến lược và đo lường kết quả – Mục tiêu mang tính tham vọng, kết quả chính đo được – Phù hợp với doanh nghiệp tăng trưởng nhanh, cần linh hoạt điều chỉnh mục tiêu | Ngắn hạn Trung hạn Dài hạn |
| KRA (Key Result Areas) | – Xác định các lĩnh vực cốt lõi phải làm tốt – Là “xương sống” cho việc xây dựng KPI và mục tiêu bộ phận – Giúp tránh tình trạng đặt mục tiêu rời rạc, không gắn với vận hành | Ngắn hạn Trung hạn |
| BHAG (Big Hairy Audacious Goals) | – Mục tiêu rất lớn, mang tính dẫn dắt và truyền cảm hứng – Không dùng để đo lường chi tiết hay giao việc hằng ngày – Chủ yếu để định hình tầm nhìn và tham vọng dài hạn của doanh nghiệp | Dài hạn (5–10 năm trở lên) |
Mẫu Excel thiết lập mục tiêu kinh doanh
Trong nhiều doanh nghiệp, vấn đề không nằm ở việc không có mục tiêu, mà ở chỗ mục tiêu kinh doanh bị tách rời khỏi dữ liệu vận hành và công việc hằng ngày. Mục tiêu được đặt ra ở cấp lãnh đạo, nhưng khi xuống phòng ban thì mờ nhạt, khó theo dõi và gần như không đo lường được tác động thực tế.
BCanvas được thiết kế để giải quyết đúng “khoảng trống” đó.
BCanvas cho phép doanh nghiệp chuyển hóa mục tiêu chiến lược thành các chỉ số, kế hoạch và hành động cụ thể, thay vì chỉ dừng ở khẩu hiệu hay slide kế hoạch. Từ các mục tiêu dài hạn (tăng trưởng, lợi nhuận, hiệu quả vận hành…), hệ thống giúp:
Khác với việc thiết lập mục tiêu theo kinh nghiệm hay cảm giác, BCanvas giúp nhà quản trị:
Mục tiêu kinh doanh không nên là thứ “đóng băng” từ đầu năm đến cuối năm. BCanvas hỗ trợ doanh nghiệp:
Tham khảo tại đây:
Phần mềm BCanvas xử lý và phân tích dữ liệu kinh doanh tích hợp AI
Đăng ký trải nghiệm BCanvas ngay hôm nay dành riêng cho mô hình kinh doanh của bạn!
Nhận tư vấn toàn bộ tính năng phần mềm được thiết kế riêng cho doanh nghiệp bạn với sự tư vấn, đồng hành từ đội ngũ chuyên gia chuyên môn sâu.
TacaSoft,
